مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی

مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی

تعیین‌کننده‌های تورم مواد غذایی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زکریا فرج زاده 1
نیلوفر پورجمالی 2
1 دانشیار بخش اقتصاد کشاورزی-دانشکده کشاورزی-دانشگاه شیراز. (همکار مدعو فرهنگستان علوم ج.ا. ایران)
2 دانش آموخته اقتصاد کشاورزی دانشگاه شیراز
10.22047/srjasnr.2025.503312.1121
چکیده
تورم مواد غذایی با توجه به سهم زیاد در هزینه‌کرد مصرف­کنندگان به‌ویژه مصرف­کنندگان کم‌درآمد، از اهمیت ویژه­ای برخوردارند. بررسی حاضر با هدف ارزیابی عامل‌های تعیین‌کننده تورم مواد غذایی ایران در دوره زمانی 1357 تا 1400 با بهره‌گیری ‌از روش خودتوزیع با وقفه‌های گسترده (ARDL) انجام‌شد. یافته­ها نشان‌دادند که 1% افزایش نقدینگی در بلندمدت بیش از 2/1% تورم مواد غذایی را موجب شود و این رقم برای نرخ ارز حقیقی نیز حدود 1% خواهد بود، اما از سوی دیگر، درجه بازبودن اقتصاد، تأثیر منفی بر تورم مواد غذایی دارد و مقدار مطلق ضریب آن بیشتر از 3/1 است. همچنین، انتظار می­رود که 1% افزایش در تولید مواد غذایی، تورم را بیش از 8/0% کاهش دهد، در حالی­که افزایش درآمدهای نفتی به مقدار 1%، تورم مواد غذایی را بیش از 5/0% افزایش خواهدداد. نتایج نشان دادند که در کوتاه­مدت نسبت به بلندمدت، ضریب‌های یادشده به حدود یک­سوم یا کمتر کاهش می­یابند.­ در مورد تأثیر نقدینگی، نکته دارای اهمیت، ماندگاری اثر آن تا بیش از 4 دوره است. بر اساس یافته­ها، پیشنهاد می­شود افزون بر نقدینگی بر رفع تنگنا­های تولید داخلی و تجارت خارجی نیز تمرکز شود.
کلیدواژه‌ها
تولید
شاخص قیمت غذایی
نقدینگی
موضوعات

عنوان مقاله English

Determinants of Food Inflation in Iran

نویسندگان English

Zakariya Farajzadeh 1
Niloufar Pourjamali 2
1 Associate Professor Agricultural Economics, Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. (Invited Scholar of I.R. Academy of Sciences)
2 Agricultural Economics, Department of Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

Food items inflation play a crucial role among the goods consumed, largely due to their considerable impact on household spending. The objective of this research was to investigate the factors influencing food inflation from 1978 to 2021, employing the ARDL (Autoregressive Distributed Lag) approach. The findings show a 1% rise in money supply is anticipated to lead to inflation exceeding 1.2%. The corresponding figure for the real exchange rate is approximately 1%. The level of openness has a significant impact on food inflation, with a coefficient exceeding 1.3. A 1% rise in food production is expected to dampen food inflation by 0.8%, while higher oil incomes will result in increased food prices with the corresponding coefficient of more than 0.5. It should be emphasized that the associated figures for short-term decrease to below one-third. Based on the findings, it is advisable to focus on eliminating production bottlenecks and eliminating trade barriers in addition to concentrating exclusively on money supply.

کلیدواژه‌ها English

Food price index
Liquidity
Production
بی­نام. (1400). مرکز ملی خشک­سالی ایران. از https://www.irimo.ir/far/wd/3456
بی­نام. (1401). بانک مرکزی ایران. از  https://www.cbi.ir/Inflation/Inflation_FA.aspx
جعفری صمیمی، احمد؛ فرج‌زاده، زهرا. (1398). بررسی عوامل مؤثر بر شاخص قیمت مواد غذایی در ایران. تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 11(1)، 15-1.
درخشان، مجید. (1392). ویژگی‌های مطلوب قراردادهای نفتی: رویکرد اقتصادی-تاریخی به عملکرد قراردادهای نفتی در ایران. اقتصاد انرژی ایران (اقتصاد محیط زیست و انرژی)، 2(9)، 113-53.
رنج‌پور، رضا؛ حقیقت، جعفر؛ کریمی تکانل، زهرا؛ مردی بیوه‌راه، رضوان. (1393). بررسی تأثیر سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی بر قیمت مواد غذایی در ایران. تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 6(4 (پیاپی 24)، 71-91.
شاکری، عباس. (1379). بررسی ماهیت تورم در اقتصاد ایران. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه شهید بهشتی تهران. تهران.
صمدی، علی­حسین؛ بهپور، سجاد. (1393). بررسی تاثیر نوسانات قیمت نفت بر شاخص قیمت مواد غذایی در ایران. نظریه­های کاربردی اقتصاد، 1(2)، 106-89.
قطمیری، محمدعلی؛ هراتی، جواد. (1384). بررسی اثرات متغیرهای کلان بر شاخص قیمت مواد غذایی با استفاده از یک الگوی خود توضیح با وقفه‌های توزیع شده در مورد ایران (1338-1379). پژوهش‌های اقتصادی ایران، 7(23)، 235-221.
گل‌خندان، ابولقاسم. (1395). رابطه بین قیمت نفت و قیمت مواد غذایی در ایران تحت شرایط نااطمینانی. اقتصاد توسعه و برنامه‌ریزی، 5(2)، 119-141.
مقدسی، رضا؛ شرافتمند، حبیبه؛ باغستانی، علی اکبر. (1390). بررسی تاثیر شوک‌های بهره‌وری و شکاف تولید بر قیمت مواد غذایی ایران. اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، 24(4)، 509-517.
هزاره، رضا؛ شاهنوشی، ناصر؛ محمدی، حسین؛ سقاییان، سید مهدی. (1394). تحلیل نقش متغیرهای اقتصادی بر قیمت مواد غذایی در کشورهای منتخب صادرکننده و واردکننده نفت. اقتصاد کشاورزی (اقتصاد و کشاورزی)، 9(4)، 96-75.
Abbott, P.C., Hurt, C. & Tyner, W.E. (2011). What’s driving food prices in 2011? (No. 741-2016-51225).
Abril‐Salcedo, D.S., Melo‐Velandia, L.F. & Parra‐Amado, D. (2020). Nonlinear relationship between the weather phenomenon El niño and Colombian food prices. Australian Journal of Agricultural and Resource Economics, 64(4), 1059-1086.
Akram, Q. F. (2009). Commodity prices, interest rates and the dollar. Energy economics, 31(6), 838-851.
Alper, M.E., Hobdari, M.N.A. & Uppal, A. (2017). Food inflation in Sub-Saharan Africa: causes and policy implications. International Monetary Fund.
Anand, R., Prasad, E.S. & Zhang, B. (2015). What measure of inflation should a developing country central bank target? Journal of Monetary Economics, 74, 102-116.
Azzam, A.M. & Rettab, B. (2012). A welfare measure of consumer vulnerability to rising prices of food imports in the UAE. Food Policy, 37(5), 554-560.
Bhattacharya, R. & Jain, R. (2020). Can monetary policy stabilise food inflation? Evidence from advanced and emerging economies. Economic Modelling, 89)C), 122-141.
Bhattacharya, R. & Sen Gupta, A. (2017). Drivers and impact of food inflation in India. Macroeconomics and Finance in Emerging Market Economies, 11(2), 146-168.
Catão, L. & Chang, R. (2013). World food prices, the terms of trade-real exchange rate nexus, and monetary policy. IMF Working Paper, 13(114), 1.
FAO (2010). The State of Food and Insecurity in the World–Addressing Food Insecurity in Protracted Crisies. Rom: Food and Organization United States.
FAO (2019). Retrieved from: http://www.fao.org/worldfoodsituation/foodpricesindex/en/
Farajzadeh, Z., Zhu, X., & Bakhshoodeh, M. (2017). Trade reform in iran for accession to the world trade organization: Analysis of welfare and environmental impacts. Economic Modelling, 63, 75–85.
Gilbert, R., Costlow, L., Matteson, J., Rauschendorfer, J., Krivonos, E., Block, S.A. & Masters, W. A. (2024). Trade policy reform, retail food prices and access to healthy diets worldwide. World Development, 177, 106-535.
Hammoudeh, S., Nguyen, D.K. & Sousa, R.M. (2015). US monetary policy and sectoral commodity prices. Journal of International Money and Finance, 57, 61-85.
Hufbauer, G.C., Schott, J.J., Annelliott, K. & Muir, J. (2012). Case studies in economic sanction and terrorism: post- 2000 sanction episodes. Peterson Institute for International Economics, 3, 1-24.
Iddrisu, A.A. & Alagidede, I.P. (2020). Monetary policy and food inflation in South Africa: A quantile regression analysis. Food Policy, 91, 101-816.
Kargbo, J.M. (2000). Impacts of monetary and macroeconomic factors on food prices in eastern and southern Africa. Applied Economics, 32(11), 1373-1389.
Kargbo, J.M. (2005). Impacts of monetary and macroeconomic factors on food prices in West Africa. Agrekon, 44(2), 205-224.
Koppenberg, M., Wimmer, S., & Hirsch, S. (2025). Has corporate greed driven inflation in the European Union? An analysis of the food and beverage industry. Economics Letters, 247, 112-164.
Larson, A.B. (1967). The quiddity of the cobweb theorem. Food Research Institute Studies, 7(2), 165–175.
Laudati, D. & Pesaran, M.H. (2023). Identifying the effects of sanctions on the Iranian economy using newspaper coverage. Journal of Applied Econometrics, 38(3), 271-294.
Mitchell, D. (2008). A note on rising food prices. World Bank Policy Research Working Paper Series, (4682).
Nazlioglu, S. & Soytas, U. (2012). Oil price, agricultural commodity prices, and the dollar: a panel cointegration and causality analysis. Energy Economics, 34(4), 1098–1104.
Norazman, U.Z., Khalid, H. & Ghani, G.M. (2018). Food inflation: a study on key determinants and price transmission processes for Malaysia. International Journal of Business & Society, 19(1), 117-138.
Peng, X., Marchant, M. A., & Reed, M. R. (2004). Identifying monetary impacts on food prices in China: A VEC model approach. 2004 Annual Meeting, August 1-4, Denver, CO. 
Pesaran, M.H. & Pesaran, B. (1997). Working with Microfit 4.0 Interactive Econometric Analysis. Oxford University Press.
Pourroy, M., Carton, B. & Coulibaly, D. (2016). Food prices and inflation targeting in emerging economies. International Economics, 146,108–140.
Ravn, M.O. & Uhlig, H. (2002). On adjusting the Hodrick-Prescott filter for the frequency of observations. Review of Economics and Statistics, 84(2), 371-376.
Sami, J. & Makun, K. (2024). Food inflation and monetary policy in emerging economies. Journal of Asian Economics, 95, 101-817.
Sasmal, J. (2015). Food price inflation in India: The growing economy with sluggish agriculture. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 20(38), 30-40.
Walsh, J.P. (2011). Reconsidering the role of food prices in inflation. International Monetary Fund, 11(71), 1.
Wang, Y., Wu, C. & Yang, L. (2014). Oil price shocks and agricultural commodity prices. Energy Economics, 44, 22-35.
World Bank (2022). Retrieved from:  https://www.worldbank.org/en/country/iran/overview
Zaman, T. & Bhattacharjee, S. (2020). Factors of food inflation: Evidence from Bangladesh. Journal of Social Sciences, 10(1&2), 113-128.
Zaremba, Ł. (2018). Cobweb theorem in relation to the fruit market. Annals of the Polish Association of Agricultural and Agribusiness Economists, 3,190–195.
مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی
دوره 10، شماره 2
آبان 1404
صفحه 169-184