مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی

مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی

نقش رویکرد سیستمی در مدیریت کیفیت پژوهش‌های کشاورزی و منابع طبیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی (دانشیار) مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج ‌‌کشاورزی، کرج.
2 عضو هیئت علمی گروه تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی کشاورزی، و مدیر کل دفتر نظارت و ارزشیابی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
10.22047/srjasnr.2024.452389.1097
چکیده
کشاورزی و منابع ­طبیعی دارای سیستمی پویا و تغییرپذیر است و بهره­گیری از الگوهای پویا و انعطاف­پذیر مانند رویکرد سیستمی اعتباربخشی برای ارزیابی کیفیت و عملکرد آن مؤثر است. با رویکرد سیستمی بهره‌برداران می‌توانند آگاهانه و شفاف بر مبنای آن‌چه که دارند، برای توسعه فرهنگ نظارتی و تعیین وضعیت جاری خود استفاده کنند. موضوع نظارت و ارزیابی از نوع فرآیندهای مدیریتی است و باید به استانداردهای مدیریتی از جمله استانداردهای ایزو4 و مدل چرخه دمینگ5 توجه کرد. گرچه این استانداردها بیشتر برای بخش خصوصی کاربردی است، اما با توجه به رویکردهای گوناگون در واحدهای دولتی بخش کشاورزی که مسئولیت­های زیادی از تولید بذر و نهال و واکسن گرفته تا فروش برخی از نهاده­ها و محصول­ها را دارند، درک و پیاده­سازی درست و جامع الزام‌های مدیریت کیفی، سودمندی‌های متمایزی ایجاد می‌کند. با این­حال، الگوی اعتباربخشی تنها به وضع استاندارد نمی‏پردازد و دارای بعدهای واکاوی، مشاوره‏ای و بهبود است. بهره­گیری از الگوی سیستمی اعتباربخشی در دو ﻗﺴﻤﺖ ارزﯾﺎﺑﯽ دروﻧﯽ و بیرونی، تمام جنبه­های مختلف مؤثر بر چرخش فعالیت و عملکرد یک واحد پژوهشی را به ­کمک افراد درون و خارج، واحد بر مبنای واقعیت­های موجود کشور بررسی و واکاوی می­کند و در پایان، پیشنهادهایی را برای کاهش نقطه‌های ضعف و تقویت نقطه‌های قوت واحد بیان می­کند تا اثربخشی واحد را برای نظام کشاورزی و منابع طبیعی کشور نمایان سازد. از این ­رو، نوشتار حاضر به­ بررسی عامل­های مؤثر بر چگونگی واکاوی عملکرد می‌پردازد و مرحله‌های ارزیابی درونی را با استفاده از تجربه‌های داخل کشور و تجربه‌های دیگران ازجمله گروه مشورتی بین­المللی پژوهش‌های کشاورزی6 و استانداردهای ایزو تشریح می­کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of a Systemic Approach in Managing the Quality of Researches in Agriculture and Natural Resources

نویسندگان English

Behjat Tajeddin 1
Hasan Alipour 2
1 Agricultural Engineering Research Institute (AERI)- Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
2 Associate Professor- Economic, Social and Agricultural Extension Research Group- Head of the Monitoring and Evaluation Office- Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO),
چکیده English

Agriculture and natural resources systems are dynamic and changeable and using flexible models like accreditation system is effective for evaluating its quality and performance. This can be used to aware and transparent based on what they have to develop the supervisory culture and determine their current status. Monitoring and assessment issue is a type of management processes that should be attend to ISO standards and Deming cycle model. Although these standards are more applicable for the private sectors, considering the varrious approaches in the govermental units that have multiple responsibilities from the production of seeds and seedlings to the sale of some products, understanding and implementing the correct and comprehensive  quality management requirements in which creates distinctive advantages. However, the accreditation model does not deal only with setting standards, but  has also analytical, advisory and improvement dimensions. The accreditation model consists of internal and external evaluation that  examines and analyzes all effective aspects in the activity and performance of a research unit in partnership with people inside and outside of the unit based on the existing realities of the country. Then, it gives suggestions to reduce the weaknesses and improve the strengths of the unit to show the effectiveness of the unit for the agricultural and natural resources system of the country. Therefore, the present paper investigates the effective factors in performance analysis and describes the internal assessment using domestic and nondomestic experiences including CGIAR and ISO standards.

کلیدواژه‌ها English

CGIAR
Deming curve
ISO standard
Performance assessment
پازارگادی، مهرنوش. (1378). اعتباربخشی در آموزش عالی. انتشارات صباح.
تاج­الدین، بهجت. (1390). اصول کنترل کیفیت مواد غذایی. تهران: نشر علم کشاورزی ایران. 134 صفحه.
تاج­الدین، بهجت؛ عباسی، فریبرز؛ حیدری، نادر. الف. (1399). رویکرد اعتباربخشی در مرکزهای پژوهشی کشاورزی و منابع طبیعی ایران. پژوهش­های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی، 5 (2)، 178-189.
تاج­الدین، بهجت؛ عباسی، فریبرز؛ حیدری، نادر؛ جمشیدی، بهاره؛ اکبری، مهدی؛ باقری، نیکروز؛ شریفی مالواجردی، احمد؛ عباسی، نادر؛ مومنی،. داوود؛ روحی، علی، سلطانی، نیلوفر؛ آقااحمدی، مریم. ب. (1399). بررسی و تحلیل نتایج اعتباربخشی تحقیقات مهندسی کشاورزی: مطالعه موردی خودارزیابی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 28 (112)، 127-140.
تاج­الدین، بهجت؛ علیپور، حسن؛ مهدی­پور، آزاده. (1402). دستورالعمل علمی- فنی "روش­شناسی الگوی اعتباربخشی واحدهای پژوهشی (واحدهای تابعه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی) با تاکید بر ارزیابی درونی". سند شماره 64723 (شماره فروست) به­تاریخ 24/10/1402، مرکز اطلاعات و مدارک کشاورزی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، 21 صفحه.
جعفری، غلامعلی؛ خلیفه­گری، صمد؛ دانایی، خدیجه؛ دولتشاهی، پریسا؛ رمضانی، مژده؛ روح­پرور، راحله؛ صباغیان پیرو، ع؛ عابدینی سلیم­آبادی، پرستو؛ عباس گودرزی، نعمت­الله؛ کیکاوسی­آرانی، لیلا؛ مهرابی­فر، حمید. (1389). استانداردهای اعتباربخشی بیمارستان در ایران. مرکز نشر صدا.
 کریمیان، حیدر؛ نادری، عزت­الله؛ عطاران، محمد؛ صالحی، کیوان. (1390). ارزیابی درونی رهیافت مناسب برای بهبود کیفیت نظام آموزش عالی: مطالعه موردی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 4 (2)، 77-83.