فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی 24234757 5 1 2020 05 21 An Overview of Sustainable Agriculture Development in Iran and in the World مروری بر توسعه پایدار بخش کشاورزی ایران و جهان 19 32 113049 10.22047/srjasnr.2020.113049 FA کورش وحدتی عضو مدعو فرهنگستان علوم و دانشگاه تهران سعادت ساریخانی استادیار دانشگاه تهران Journal Article 2019 06 30 The agriculture sector  plays a role beyond the food security and has a significant effect on political, social and economic situation of a country. In general, 34.3% of the world’s land, 70% of water use and 37.3% of the world’s jobholders belong to the agricultural sector. The agricultural sector in Iran employs 18% of the total jobholders. Food demand requires a substantial increase of global food production of 70% by 2050 which may cause unsustainability through excessive utilization of resources, contamination of soil and water, and the excessive use of pesticides and chemical fertilizers. Therefore, it is necessary to pay attention to sustainable agriculture development to maintain the natural resources. Sustainable agriculture development should be ecologically appropriate, economically justifiable and socially desirable. Whilethe Five-year Plans after the Islamic Revolution have focused on the agricultural development without emphasis onsustainable development, the focus of the country's fifth and sixth development plans has largely been on sustainable agricultural development . Study of indices of sustainable agriculture development in Iran in comparison to some neighbor countries indicated that Iran has not achieved its true status and is necessary to develop agriculture sustainably by adopting the appropriate developmental models. The most important agricultural development models in the world include frontier model, conservation model, urban-industrial impact model, diffusion model, highpay-off input model and induced innovation model. It seems that a combination of these models is necessary for sustainable agricultural development in Iran. بخش کشاورزی به دلیل تأثیرگذاری تعیین اولویت‌‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نقشی فراتر از امنیت غذایی کشور دارد. به‌‌ طورکلی، 3/34‌% زمین و ‌‌70% آب مصرفی جهان به بخش کشاورزی اختصاص دارد. به ترتیب نزدیک به 3/37‌% و 18% از شاغلان ایران و جهان در بخش کشاورزی کار می‌‌کنند. تا سال 2050، مقدار تقاضا برای غذا در حدود‌‌70‌% افزایش خواهد یافت که نیازمند افزایش تولید محصول‌‌های کشاورزی است. این امر موجب بهره‌‌برداری بی‌‌رویه از منابع موجود، آلوده‌‌سازی منابع خاک و آب‌‌ و بهره‌‌گیری بیش از اندازه از سم و کود شیمیایی و در نتیجه تشدید ناپایداری خواهد شد. از این‌‌رو، ضرورت توجه به توسعه پایدار کشاورزی، به ‌‌عنوان مهم‌‌ترین ابزار برای پایداری منابع طبیعی احساس می‌‌شود. توسعه پایدار‌ کـشاورزی، بـاید از نظر بوم‌‌شناسی مناسب، از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر و از نظر اجتماعی مطلوب باشد. در تمام برنامه‌‌های پنج ساله توسعه کشور پس از انقلاب، به بخش کشاورزی توجه شده است، اما توجه به توسعه پایدار کشاورزی به ‌‌طور عمده از برنامه‌‌ چهارم و به‌‌ ویژه در برنامه پنجم و ششم توسعه بوده است. با این حال، مقایسه شاخص‌‌های توسعه پایدار در کشور با برخی از کشورهای منتخب همسایه نشان می‌دهد که ایران نتوانسته‌‌ است جایگاه واقعی خود را در این زمینه به‌‌‌‌ دست آورد و لازم است تا با در پیش‌‌گرفتن الگوی رشد مناسب، برای توسعه پایدار بخش کشاورزی گام بردارد. مهم‌‌ترین الگوهای توسعه کشاورزی عبارت است از الگوی بهره‌‌برداری و حفاظت از منابع، شناخت محل و موقعیت، نشر، به ‌‌کارگیری نهاده‌‌های پربازده و نوآوری انگیزشی. در واقع به ‌‌کارگیری ترکیبی از این الگوها برای نیل به توسعه پایدار کشاورزی در ایران لازم است. https://srj.asnr.ias.ac.ir/article_113049_86f2ffd6e31bfad5d8b640b6138ad121.pdf