واکاوی نقش فعالیت‌های کشاورزی بر تخریب محیط زیست با تکیه بر ردپای اکولوژیکی در کشورهای منتخب منا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

چکیده

کشاورزی یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های اقتصادی است که زمینه‌ساز تخریب منابع طبیعی نیز هست. ارتباط متقابل تخریب محیط‌زیست و کشاورزی مسئله‌ای است که به ویژه در کشورهای در حال توسعه بسیار به آن توجه شده است. یکی از معیارهایی که مجموعه فشارها بر محیط زیست را اندازه می‌گیرد، شاخص جاپای بوم شناسانه است که میزان تأثیر انسان بر محیط زیست را نشان می‌دهد. در بررسی حاضر، با به‌کارگیری شاخص جاپای بوم‌شناسانه به عنوان معیاری از تخریب محیط‌زیست، ارتباط بین فعالیت‌های کشاورزی و تخریب محیط زیست، با توجه به تاثیر جمعیت و مصرف انرژی برای کشورهای منتخب حوزه‌ منا در قالب داده‌های ترکیبی برای سا‌ل‌های 1374-1397 بررسی شده‌است. نتیجه بررسی-ها نشان دادند که در ‌ بلند‌مدت درآمد سرانه ملی، تولید کل کشاورزی و جمعیت کل اثر منفی و معنی‌داری بر جاپای بوم‌شناسانه داشته‌اند، اما در کوتاه‌مدت درآمد سرانه ملی و تولید کل کشاورزی اثری مثبت و معنی‌دار داشته‌اند که در کوتاه مدت علیتی یک‌طرفه ازسمت درآمد سرانه‌ ملی و جمعیت کل به جاپای بوم‌شناسانه وجود دارد که موجب تخریب محیط زیست شده‌است. از سوی دیگر، ضریب جمله تصحیح خطا بیانگر سرعت اندک تعدیل درکوتاه‌مدت است و تولید کل کشاورزی و درآمد سرانه ملی بیشترین تأثیر را بر تخریب محیط‌زیست دارند. از این رو، کشورهای حوزه منا با تمرکز بر سیاست‌های افزایش درآمد سرانه به همراه استفاده از فناوری‌های برتر در کشاورزی برای حفظ محیط زیست می‌توانند مانع تخریب محیط زیست شوند و برای رسیدن به توسعه پایدار حرکت کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Role of Agricultural Activities on Environmental Degradation based on Ecological Footprint in Selected Countries of Mena

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Nasrnia 1
  • Parivash Roshan Cheraghian 1
  • Niloofar Ashktorab 2
1 Department of Agricultural Economics- School of Agriculture-Shiraz university-Shiraz-Iran
2 Department of Agricultural Economics, Agricultural Engineering and Rural Development, Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan, Mollasani, Iran.
چکیده [English]

Agriculture is one of the most important economic activities that pave the way for the degradation of natural resources. The interrelationship between environmental degradation and agriculture is an issue that has received much attention, especially in developing countries. One of the criteria that measures the set of pressures on the environment is the ecological footprint index, which shows the extent of human impact on the environment. In the present study, using the ecological footprint index as a measure of environmental degradation, the relationship between agricultural activities and environmental degradation with respect to population impact and energy consumption for selected MENA countries in the form of Panel data for 1995-2018 was investigated. The results showed that in the long run, per capita national income, total agricultural production and total population had a negative and significant effect on ecological footprint, but in the short term, national per capita income and total agricultural production have had a positive and significant effect while there is a one-way causality from national per capita income and total population to ecological footprint that has caused environmental degradation. On the other hand, the error correction coefficient indicates the slow pace of adjustment in the short run, and total agricultural production and national per capita income have the greatest impact on environmental degradation. Therefore, by focusing on policies to increase per capita income along with the use of superior technologies in agriculture to protect the environment, the selected countries of Mena can prevent environmental degradation and achieve sustainable development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ecological Footprint
  • environmental degradation
  • Panel ARDL
  • Granger causality
  • MENA