حفظ تنوع زیستی یا زیست‌فناوری: اولویت امروز ایران چیست؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تهران

2 پژوهشگر پسادکتری دانشگاه تهران.

چکیده

امروزه، بحث‌های فراوانی در محافل علمی و محیط زیستی دنیا درباره بودن یا نبودن محصول‌های تراریخت در سبد غذایی انسان وجود دارد. هر کسی استدلال خود را دارد و عبارت‌هایی چون بی‌دانشی، بی‌مسئولیتی، احساساتی و شعاری بودن، سود‌جویی، مافیا و حتی به تازگی تروریستی هم وارد این ادبیات شده است. نگارندگان این مقاله در جایگاه زیست‌شناس، حامی دستاوردهای بشری در حوزه علم هستند و به منزله  متخصص تنوع زیستی و فعال محیط زیست به شدت از تخریب طبیعت و روند برگشت‌ناپذیر آن نگران هستند. از طرفی زندگی بسیاری از موجودهای کره زمین که تنها سیاره سبز است به دلیل افزایش گرمای جهانی و گسترش بیابان‌ها و به هم خوردن تعادل‌های بوم‌نظام‌های طبیعی در خطر نابودی است. پرسشی که باید به آن پاسخ داده شود این است که اولویت امروز ایران چیست؟ با نگاهی به وضعیت محیط زیست در ایران ملاحظه می‌کنید که با مصرف بی‌رویه ذخیره‌های آبی و خشکاندن بیشتر تالاب‌ها و رودخانه‌ها، تخریب مراتع و فرسایش خاک و نابودی جنگل‌ها رکوردهای جهانی در چند دهه اخیر شکسته شده است. کشوری که همیشه به دلیل تنوع آب و هوایی بر پایه خرده اقلیم‌ها توانسته داشته‌های تنوع زیستی بومی و زراعی خود را به صورت "باقیمانده"، "پناهنده" یا "جداشده" حفظ کند با یکسان‌‌سازی در الگوهای توسعه‌ای، زندگی و کشاورزی به سمت بی‌‌هویتی زیستی – تاریخی کشانده شده است. این در حالی است که با ارزش‌ترین ذخیره‌های ژنتیکی این کشور به سرعت در حال انقراض است. بنابراین باید بر پایه دانش، اخلاق و قانون به این روند مخرب پایان داد.

کلیدواژه‌ها

  1. Akhani, H. 1988.Plant records from Kavire-Meyghan (Arak), new to Iran. Iran. J. Bot. 4: 105-107.
  2. Akhani, H., P. Trimborn and H. Ziegler. 1997. Photosynthetic pathways in Chenopodiaceae from Africa, Asia and Europe with their ecological, phytogeographical and taxonomical importance. Plant. Syst. Evol. 2:  187-221.
  3. Akhani, H. and H. Ziegler. 2002. Photosynthetic pathways and habitats of grasses in Golestan National Park (NE Iran), with an emphasis on the C-4-grass dominated rock communities. Phytocoenologia 32: 455-501.
  4. Akhani, H., M. Ghobadnejhad and S.M.H. Hashemi. 2003. Ecology, biogeography and pollen morphology of Bienertia cycloptera Bunge ex Boiss. (Chenopodiaceae), an Enigmatic C-4 plant without Kranz anatomy. Plant Biol. 5:167-178.
5. Akhani, H., J. Barroca, N., Koteeva, E. Voznesenskaya, V. Franceschi, G. Edwards, S.M. Ghaffari and H. Ziegler H .2005. Bienertia sinuspersici (Chenopodiaceae): A new species from southwest Asia and discovery of a third terrestrial C4 plant without Kranz anatomy. Syst. Bot. 30:301-290.
6. Akhani, H. 2006. Flora Iranica: Facts and figures and a list of publications by K. H. Rechinger on Iran and adjacent areas. Rostaniha 7:19-61 (En.)
7. Akhani, H. 2006. In Sabkha Ecosystems Volume II: West and Central Asia, M. Ajmal Khan et al. (eds.), Ed. Springer, pp. 71-88.
8. Akhani, H. 2008. Taxonomic Revision of the Genus Salicornia L. (Chenopodiaceae) in Central and Southern Iran. Pakistan J. Bot. 40:1635-1655.
9. Akhani, H., M.V. Lara, M. Ghasemkhani, H. Ziegler and G.E. Edwards. 2009. Does Bienertia cycloptera with the single-cell system of C-4 photosynthesis exhibit a seasonal pattern of delta C-13 values in nature similar to co-existing C-4 Chenopodiaceae having the dual-cell (Kranz) system? Photosynth. Res. 99:23-36.
10. Akhani, H., M. Djamali, A. Ghorbanalizadeh and E. Ramezani. 2010. Plant Biodiversity of Hyrcanian Relict Forests, N Iran: an Overview of the Flora, Vegetation, Palaeoecology and Conservation. Pakistan J. Bot. 42: 231-258.
11. Akhani, H., T. Chatrenoor, M. Dehghani, R. Khoshravesh, P. Mahdavi and Matinzadeh. 2012. A new species of Bienertia (Chenopodiaceae) from Iranian salt deserts: A third species of the genus and discovery of a fourth terrestrial C4 plant without Kranz anatomy. Plant BiosystemsDOI:10.1080/11263504.2012.66 (2012), 2921.
12. Akhani, H. and U. Deil. 2012. First observations of the flora and vegetation of three Islands in the NW Persian Gulf (Iran). Phyton 52:73-99.
13. Akhani, H. 2015. Iran's environment under siege. Science 3:392-392.
14. Akhani H. 2016. Plant diversity of saline wetlands and salt marshes of Iran. In: Lansey K, Vafai H, Quanrud D (eds) U.S.-Iran Symposium on Wetlands, Irvine, California, 2016. University of Arizone, pp 38-45.
15. Almendrala, A. 2016. What the science really says about GMOs and food safety. Wellness, Huffingtonpost
16. Antoniou, M.N. and C.J. Robinson. 2017. Cornell alliance for science evaluation of consensus on genetically modified food safety: Weaknesses in study design. Front Public Health 5 (79) 1-5.
17. Bæksted, H, I., T. Wendt and P.B. Holm. 2013. Intragenesis and cisgenesis as alternatives to transgenic crop development. Plant Biotechnol. J. 11, pp. 395–407.
18. Blancke, S, F, Van Breusegem, G. De Jaeger, J. Braeckman and M. Van Montagu. 2015. Fatal attraction: the intuitive appeal of GMO opposition. Trends Plant Sci. 20(7):414-8.
19. Capretti, P. and A. Battisti. 2007.Water stress and insect defoliation promote the colonization of Quercus cerris by the fungus Biscogniauxia mediterranea. Forest Pathol. 37:129-135.
20. Carter, B.E., C.C. Conn and J.R. Wiles. 2016. Concern about hunger may increase receptivity to GMOs. Trends Plant Sci. 21(7):539-541.
21. Cronk, Q. 2016. Plant extinctions take time. Science 353:446-447.
22. Davis, S.D., V.H. Heywood and A.C. Hamilton. (eds.). 1994. Centers of Plant Diversity: A guide and strategy for their Conservation. Vol. 1. Europe, Africa, South West Asia and the Middle East.  (IUCN Publications Unit, Cambridge.
23. Deveson, I.W., S.A. Hardwick, T.R.Mercer, J. S. Mattick. 2017. The Dimensions, Dynamics, and Relevance of the Mammalian Noncoding Transcriptome.Trends Genet. 33(7):464-478.
24. Djamali, M., H. Akhani, R. Khoshravesh, V. Andrieu-Ponel, P. Ponel and S. Brewer. 2011. Application of the Global Bioclimatic Classification to Iran: Implications for understanding the modern vegetation and biogeography. Ecol. Medit. 37: 91-114.
25. Edwards, G.E., V.R. Franceschi and E.V. Voznesenskaya. 2004. Single-cell C-4 photosynthesis versus the dual-cell (Kranz) paradigm. Ann. Rev. Plant Biol. 55:173-196.
26. Entine, J. and R. Randall. 2015. Scientific consensus on GMO safety stronger than for global warming. Genetic Literacy Project. https://geneticliteracyproject.org/2015/01/29/pewaaas-study-scientific-consensus-on-gmo-safety-stronger-than-for-global-warming/
27. FAO. 2011. Global food losses and food waste – Extent, causes and prevention. Rome.
28. FAO. 1997. The state of the world’s plant genetic resources for food and agriculture. Rome.
29. Frey, W. and H. Kürschner. 1989. Die Vegetation im Vorderen Orient: Erläuterungen zur Karte A VI 1 Vorderer Orient. Vegetation des Tübinger Atlas des Vorderen Orients Reihe A. Weisbaden, Dr. Ludwig Reichert.
30. GMO. legislation – European commission. 2015. Retrieved from: https://ec.europa.eu/food/plant/gmo/legislation_en
31. Hilbeck, A., R. Binimelis R, N. Defarge, R. Steinbrecher, A. Székács, F. Wickson, M. Antoniou, P.L. Bereano, E.A. Clark and M. Hansen. 2015. No scientific consensus on GMO safety. Environ. Sci. Eur. 27:4.
32. Kew, R. 2017. The State of the World’s Plants Report - 2017.  Royal Botanic Gardens, Kew.
33. Komarova, S.G. and T.S. 2016. Tigranyan. Pravovyoe regulirovanie geneticheski modificirovannykh produktov v Rossiji. Uspekhi khimii I khimicheskoy tekhnologii Nr.2 (171)
34. Kunkel, G. 1984. Plants for Human Consumption. Koeltz Scientific Books, Koenigstein, Germany. 393 pp.
35. Lewis, G. 2017. Challenges to and from the environment in Iran. UNDP. Retrieved from http://www.ir.undp.org/content/iran/en/home/presscenter/articles/2014/01/25/challenges-to-and-from-the-environment-in-iran.html. 24.9.2017 (UNDP, Iran, 2014), vol. 24.9.2017.
36. Mayes, S., F. Massawe, P. Alderson, J. Roberts, S. Azam-Ali and M. Hermann. 2012. The potential for underutilized crops to improve security of food production. J. Exp. Bot. 63(3):1075-9.
37. Miguel, A., F. Massawe, P., Alderson, J. Robert, S. Azam-Ali and Hermann M. 2017. Characterization of scientific studies usually cited as evidence of adverse effects of GM food/feed. Plant Biotechnol. J. 15, pp. 1227–1234.
38. McDougall, P. 2011. The Cost and Time Involved in the Discovery, Development and Authorisation of a New Plant Biotechnology Derived Trait. Consultancy Study for Crop Life International by P McDougall, Midlothian, 1-24.
39. Nicolia, A., A. Manzo, F. Veronesi and D. Rosellini. 2014. An overview of the last 10 years of genetically engineered crop safety research. Crit. Rev. Biotechnol. 34(1): 77–88.
40. Paarlberg, R. 2010. GMO foods and crops: Africa's choice. N Biotechnol. 27(5):609-13.
41. Perge, P. P, Z. Nagy, Á. Decmann, I. Igaz and P. Igaz. 2017. Potential relevance of microRNAs in inter-species epigenetic communication, and implications for disease pathogenesis. RNA Biology 14(4):391–401.
42. Pimm, S.L., C.N. Jenkin., R. Abell, T.M. Brooks, J.L. Gittleman, L. N. Joppa, P.H. Raven, C. M. Roberts and J. O. Sexton. 2014. The biodiversity of species and their rates of extinction, distribution, and protection. Science 344, 987.
43. Primack, R.B. 2012. A Primer of Conservation Biology.  Sinauer, Sunderland.
44. Ricroch, A.E. and M.C. Hénard-Damave. 2016. Next biotech plants: New traits, crops, developers and technologies for addressing global challenges.  Crit. Rev. Biotechnol. 36(4):675-90.
45. Stone, R. 2015. Saving Iran's Great Salt Lake. Science 349:1044-1047.
46. Stone, R. 2015. Fragile ecosystems under pressure. Science (New York, N.Y.) 349:1046-1047.
47. Warwick S.I, H.J. Beckie and L.M. Hall. 2009. Gene flow, invasiveness, and ecological impact of genetically modified crops. Ann N Y Acad Sci. 1168:72-99.
48. Waters, C.N., J. Zalasiewic., C. Summerhaye, A.D. Barnosky, C. Poirier, A. Gałuszka, A. Cearreta, M. Edgewort., E.C.Ellis and M. Ellis. 2016. The Anthropocene is functionally and stratigraphically distinct from the Holocene. Science 351: 137)
49. White, M.  2013. The scientific debate about GM foods is over: they’re safe. Pacific Stand. Mag. 24 Sept. https://psmag.com/social-justice/scientific-debate-gm-foods-theyre-safe-66711
50. Zohary, M. 1973. Geobotanical Foundations of the Middle East. R. Tuxen, Ed., Geobotanica Selecta (Gustav Fische Verlag, Stuttgart, Amsterdam.