پرداخت برای خدمت‌‌های بوم‌‌نظام، ابزاری اقتصادی برای حفاظت از منابع طبیعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تهران

2 دانش‌آموخته دکتری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده

منابع طبیعی دارای نقش‌‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و ‌‌محیط‌زیستی است که به شرط برنامه‌‌ریزی معقول و منطقی همراه با مدیریت مناسب در بهره‌‌برداری از این منابع می‌‌توان در امر توسعه پایدار محیطی مؤثر استفاده کرد. در این مطالعه، روش پرداخت برای بخشش‌ها و خدمت‌‌های بوم‌نظام به منزله یک ابزار اقتصادی بررسی و تحلیل شد. پرداخت برای خدمت‌‌های           زیست‌‌محیطی یک روش نوآورانه برای حفاظت است که به طور فزاینده‌‌ای در اغلب کشورها در حال توسعه است. اصل اساسی پرداخت برای بخشش‌های طبیعی این است که استفاده‌‌کنندگان از منبع‌ها و جامعه‌هایی که در موقعیت ارائه خدمت‌‌های بوم‌‌نظام هستند باید هزینه‌‌های تدارک این خدمت‌ها را دریافت کنند و کسانی که از این منبع‌ها و خدمت‌‌ها بهره‌‌مند می‌‌شوند باید برای آن‌ها بهایی را بپردازند. بخشش‌های طبیعی در دنیا تعریف یکسانی ندارد، اما درمجموع می‌توان آن‌ها را این‌گونه تعریف کرد: "منافع طبیعت برای خانوارها، جامعه‌ها و نظام‌های اقتصادی" یا ساده‌تر می‌توان گفت: "چیزهای خوبی که طبیعت به ما عرضه می‌کند." پرداخت برای خدمت‌‌های زیست‌‌محیطی همانند یک روش پایدار جایگزین برای کاهش تخریب محیط زیست ترویج و ارتقا یافته است. مشارکت بهره‌‌برداران و جامعه‌های محلی و همچنین افزایش درآمد آن‌ها از سودمندی‌های این روش است.

کلیدواژه‌ها

1-     احمدیان، م. 1381. اقتصاد منابع تجدید شونده. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌‌ها، 328 صفحه.
2-     پژوهنده، ا.، عطایی، ک.، رفیعی، ح.، امیرنژاد، ح. 1386. تعیین یک چارچوب استاندارد برای ارزشگذاری جامع کارکردها، کالاها و خدمات اکوسیستم، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران 19-1.
3-     پوراصغرسنگاچین، ف. 1389. مقایسه تحلیلی ابزارهای اقتصادی برای حفاظت از محیط زیست و پیشنهادهایی برای عملیاتی کردن آنها در برنامه‌‌های توسعه کشور. مجله محیط زیست و توسعه 90-73:‌1.
4-     زارع چاهوکی م.ع. 1394. طراحی الگوی مدیریت پایدار منابع طبیعی. مرکز مطالعات بنیادی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 198 صفحه.
5-     شرزه‌‌ای، غ.ع. 1388. ارزش‌‌گذاری خدمات اکوسیستمی؛ کنفرانس فرهنگستان علوم 10-1.
6-      صالحی، ا.، حبیبی، ع.، پوراصغرسنگاچین، ف. 1390. مقدمه‌‌ای بر اقتصاد بوم شناختی. انتشارات دانشگاه تهران (چاپ اول)، 916 صفحه.
7-     موسوی، س.ع. 1390. مدیریت بهینه اراضی با تأکید بر ارزش اقتصادی کارکردهای اکوسیستمی و با استفاده از یک سامانه پشتیبان برنامه‌‌ریزی. رساله دکتری مرتعداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، 317 صفحه.
8.  Agarwal, C., S. Tiwari, M. Borgoyary, A. Acharya and E. Morrison. 2007. Fair deals for watershed services in India. Natural Resource Issues No. 10. London: International Institute for Environment and Development, 93 p
9.  Bohlen, P.J., S. Lynch, L. Shabman, M. Clark, S. Shukla and H. Swain. 2009. Paying for environmental services from agricultural lands: An example from the northern Everglades. Front. Ecol. Environ. 7:46–55.
10.  Coase, R.H. 1937. The nature of the firm. Economica N.S. 4 (16):386–405.
11.  Coase, R.H. 1960. The Problem of Social Cost. J. Law Econ. 3:1-44.
12.  Corbera, E., K. Brown, and W.N. Adger. 2007. The equity and legitimacy of markets for ecosystem services. Develop. Change 38:587–613.
13.  Engel, S., S. Pagiola, and S. Wunder. 2008. Designing payments for environmental services in theory and practice: an overview of the issues. Ecol. Econ. 65:663–674.
14.  Engel, S. and C. Palmer. 2008. Payments for environmental services as an alternative to logging under weak property rights: the case of Indonesia. Ecol. Econ. 65: 799–809.
15. Ha, H.M., P.T. Thuy, M. van Noordwijk, M. 2008. Payment for environmental services: experiences and lessons from Vietnam. Hanoi: World Agroforestry Center, 34 p.
16.  Jack, B.K., C. Kousky, and K.R.E. Sims. 2008. Designing payments for ecosystem services: lessons from previous experience with incentive-based mechanisms. Proceed. Natural Acad. Sci. United States of America 105:9465–9470.
17.  Kanowski, P.J., C.L. McDermott, and B.W. Cashore. 2011. Implementing REDD+: Lessons from analysis of forest governance. Environ. Sci. Policy 14: 111–117.
18.  Li, J., Z. Ren, and Z. Zhou. 2006. Ecosystem Services and Their Values: a Case Study in the Qinba Mountains of China. Ecol. Res. 21:597-604. 
19. Millennium Ecosystem Assessment. 2005. Ecosystems and Human Well-Being. 137 p.
20.  Montagnini, F. and C. Finney. 2011. Payments for Environmental Services in Latin America as a Tool for Restoration and Rural Development. AMBIO, 40:285–297.
21. Pascual, U., J. Phelps, E. Garmendia, K. Brown, E. Corbera, A. Martin, E. Gómez-Baggethun, and R. Muradian. 2014. Social equity matters in payments for ecosystem services. Bioscience 64 (11):1027-1036.
22. Raymond, C.M., G.G. Singh, K. Benessaiah, J.R. Bernhardt, J. Levine, H. Nelson, N.J. Turner, B. Norton, J. Tam, and K.M.A Chan. 2013. Ecosystem services and beyond: using multiple metaphors to understand human–environment relationships. Bioscience 63:536–546.
23. Redpath S.M., J. Young, A. Evely, W.M. Adams, W.J. Sutherland, A. Whitehouse, A. Amar, R.A. Lambert, J.D. Linnell, A. Watt, and R.J. Gutiérrez. 2013. Understanding and managing conservation conflicts. Trend. Ecol. Evol. 28:100–109.
24.  Sattler, C. and B. Matzdorf. 2013. PES in a nutshell: From definitions and origins to PES in practice—Approaches, design process and innovative aspects. Ecosys. Serv. 6:2–11.
25.  Sokulsky, J. 2012. Program Design: How Do You Build it? Retrieved from ⟨http://www.conference.ifas.ufl.edu/aces/presentations/1%20Monday/C-D/Workshop/pm/YES/1%20- J.%20Sokulsky.pdf⟩.
26.  The, B.D. and H.B. Ngoc. 2006. Payment for environmental services in Vietnam: assessing an economic approach to sustainable forest management. Research Report No. 2006-RR3. Singapore: Economy and Environment Program for Southeast Asia, 41 p.
27. Vatn, A. 2010. An institutional analysis of payments for environmental services. Ecol. Econ. 69:1245–1252.
28.  Zhen, L. and H. Zhang. 2011. Payment for Ecosystem Services in China: An Overview. Living Rev. Landscape Res. 5(2):1-21.