نقش زیست‌فناوری در کشاورزی و حفاظت از محیط زیست

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد دانشگاه صنعتی اصفهان

چکیده

ویژگی موجود زنده حاصل پتانسیل ژنتیکی آن است که ژنوم نامیده می‌‌شود. با تغییر در توالی و تعداد چهار مولکول بازی تشکیل دهنده ژنوم، موجودهای گوناگونی به وجود می‌‌آیند. در شرایط مختلف یاخته‌‌ای، ساختار سه بعدی ژنوم تغییر کرده و بیان ژن‌‌ها نیز زیر‌‌تأثیر قرار می‌‌گیرد، بر این اساس می‌توان ژنوم را یک بوم‌نظام در نظر گرفت. آمایش بوم‌نظام ژنوم مانند هر بوم‌نظام دیگری به منظور شناخت دقیق‌تر در بهره‌‌وری مناسب‌‌تر از آن ضروری است. از سوی دیگر، رشد سریع جمعیت و نیاز بیشتر به غذا، بهنژادی گیاه و دام که نوعی دستورزی ژنوم با سابقه طولانی است را ضروری کرده است. با بهنژادی یک صفت یا ژن خاص در زمان دستورزی، امکان تغییر صفت‌‌ها و ژن‌‌های دیگر نیز وجود دارد، که پس از آن روند طولانی و هزینه‌‌بری نیاز است تا ناخالصی‌‌های ایجاد شده کاهش یابند. در این مسیر، بوم‌نظام ژنوم و بیان ژن‌‌های مختلف زیر‌‌تأثیر قرار می‌‌گیرد که عوارض متفاوتی را ایجاد می‌‌کند. تلاش به منظور افزایش محصول‌‌ها بدون توجه به گیاهان بومی و بهنژادی شده مقاوم، منجر به تخریب بوم‌‌نظام محیط می‌شود. افزون بر این، یکی از مسئله­های اصلی در برخی جامعه‌ها، مربوط به مشکل‌‌های بهداشتی همچون کمبود برخی ویتامین‌‌ها است که می‌‌تواند از طریق استفاده از فناوری‌‌های نوین زیستی رفع گردد. با پیشرفت روش‌‌های زیست‌فناوری محدودیت‌های بهنژادی ژنوم کاهش می‌یابد و امکان ویرایش در بخش خاصی از آن هم مهیا می‌‌گردد که تأثیر بر بوم‌نظام ژنوم را به کمینه و بهره‌‌مندی را به بیشینه می‌‌رساند.

کلیدواژه‌ها

  1. یزدی صمدی، ب و ب.ا. سیدطباطبایی. 1390. اساس علم ژنتیک کلاسیک و مولکولی. انتشارات دانشگاه تهران.
  2. Al-Babili, S. and P. Beyer. 2005. Golden Rice – five years on the road – five years to go? Trends in Plant Sci. 10: 565-573.
  3. Brown, T.A. 2007. Genome 3. John Wiley and Sons Inc. Ontario. Canada.
  4. Buchanan, B.B., W. Gruissem and R.L. Jones. 2000. Biochemistry and Molecular Biology of Plants. Amer. Soc. Plant Physiol. Rockville, MD, USA.
  5. Cappell, T. and P. Christou. 2004. Progress in plant metabolic engineering. Current Biotechnol. 15:148-154.
  6. Carey, N. 2011. The Epigenetics Revolution. Kindle edition. Columbia University Press. New York, USA.
  7. Danchin, É., A. Charmantier, F.A. Champagne, A. Mesoudi, B. Pujol and S. Blanchet. 2011. "Beyond DNA: integrating inclusive inheritance into an extended theory of evolution". Nature Rev. Genet. 12:475-486.
  8. Eckardt, N.A. 2002. Alternative splicing and the control of flowering time. Plant Cell 14:743-747.
  9. Halpin, C. 2005. Gene stacking in transgenic plants –the challenge for 21th century plants biotechnology. Plant Biotechnol. J. 3:141-155.
  10. Hollar, D. 2016. Epigenetics, the Environment, and Children’s Health across Lifespans. Springer International Publishing. Switzerland.
  11. Lamb, M.J. and E. Jablonka. 2005. Evolution in Four Dimensions: genetic, epigenetic, behavioral, and symbolic variation in the history of life. MIT Press, Cambridge, MA, USA.
  12. Mayer, J.E. 2005. The golden rice controversy: useless science or unfounded criticism? BioScience 55:‌‌726-727.
  13. Miller, W.A., P.M. Waterhouse, J.W.S. Brown and K.S. Browning. 2001. The RNA word in the plants: post-transcriptional control III. Plant Cell. 13:‌‌1710-1717.
  14. Morris, K.L. 2008. "Epigenetic Regulation of Gene Expression". RNA and the Regulation of Gene Expression: A Hidden Layer of Complexity. Caister Academic Press, Norfolk, England.
  15. Potrykus, I. 2001. Golden rice and beyond. Plant Physiol. 125:‌‌1157-1161.
  16. Rieger, M.A., M. Lamond, C. Preston, S.B. Powles and R.T. Roush. 2002. Pollen-mediated movement of herbicide resistance between commercial canola fields. Science 296:2386-2388.
  17. Slater, A., N.W. Scott and M.R. Fowler. 2008. Plant Biotechnology: the genetic manipulation of plants. Oxford University Press.
  18. Stinson, S., B. Bogin and D. O’Rourke. 2012. Human Biology: An evolutionary and biocultural perspective. John Wiley and Sons Inc. Ontario. Canada.
  19. Varki, A. and T.K. Altheide. 2005. Comparing the human and chimpanzee genomes: Searching for needles in haystack. Genome Res. 15:‌‌1746-1758.
  20. Wolfenbarger, L.L. and P.R. Phifer. 2000. The ecological risks and benefits of genetically engineered plants. Science 290:2088-2093.
  21. Zhao, J.Z., J. Coa, Y. Li, H.L. Collins, R.T. Roush and E.D. Earle. 2003. Transgenic plant expressing to Bacillus thurinhgiensis toxins delay insect resistance evolution. Nature Biotechnol. 21:‌‌1493-1497.

دوره 3، شماره 1
بهار و تابستان 1397
صفحه 77-84