بررسی اثرهای انتقال آب بین حوضه‌ای بر منابع آب ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران

2 استاد دانشگاه تهران

چکیده

امروزه بحران فزاینده در تأمین آب به‌ویژه در مناطق خشک به یک معضل جدی بدل شده است. یکی از راه‌های معمول برای مقابله با مشکل های تأمین آب در مناطق پرجمعیت، انتقال آب بین حوضه‌ای است. انتقال آب از منطقه‌ای به منطقه دیگر می‌تواند موجب برطرف شدن مشکل تأمین آب، افزایش رشد اقتصادی و بهبود رفاه اجتماعی در حوضه مقصد شود. با وجود این، اثرهای اقتصادی- اجتماعی، زیست‌محیطی و زیست‌‌بومی در حوضه مبدأ نیز باید درنظر گرفته شود. در این پژوهش، سعی شده با یک نگاه کمی حوضه‌ای و استانی، پتانسیل طرح‌های انتقال آب ایران بررسی شود. پس از یک مرور کلی بر طرح‌های در حال بهره برداری یا ساخت، تغییرهای ذخیره‌‌های آبی به تفکیک حوضه و استان به کمک داده‌های ماهواره‌ای محاسبه شدند. بررسی وضعیت کمبود آب در استان‌‌های ایران نشان داد که استان‌های غربی ایران درآینده دچار تخلیه ذخیره های آبی خواهند شد. سپس زمان تقریبی شروع به استفاده از منابع اضافه بر میزان بارش در هر استان مشخص گردید. در نهایت مقایسه‌ای بین وجود و نبود طرح‌های انتقال آب بین حوضه‌ای در کشور به منظور درک ابعاد تأثیر طرح‌های انتقال آب بر روی ذخیره‌‌های آبی انجام گرفت. نتایج نشان داد که طرح‌های انتقال آب، مشکل های تأمین آب را از استان‌‌های مرکزی و شرقی به سمت استان‌های غربی و شمالی تشدید می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

  1. حجتی، س. م.ح. و بوستانی، ف. 1388. مدیریت پایدار آبخوان دشت خیر استهبان با استفاده از بیلان آب زیر زمینی. فصل نامه جغرافیای طبیعی 72-57:(6)2.
  2. Abrishamchi, A. and M. Tajrishi. 2005. Interbasin water transfer in Iran. Paper presented at the Water Conservation, Reuse, and Recycling: Proc. of an Iranian-American Workshop.
  3. Bhattarai, M., D. Pant and D. Molden. 2005. Socio-economics and hydrological impacts of melamchi intersectoral and interbasin water transfer project, Nepal. Water Policy 7(2):163-180.
  4. Getches, D.H. 2005. Interbasin Water Transfers in the Western United States: Issues and Lessons. Paper presented at the Water Conservation, Reuse, and Recycling: Proc. of an Iranian-American Workshop.
  5. Harrop, D.O. and J. A. Nixon. 1999. Environmental assessment in practice. Psychology Press, London, UK.
  6. Jamshidzadeh, Z. and S. Mirbagheri. 2011. Evaluation of groundwater quantity and quality in the Kashan Basin, Central Iran. Desalination 270(1):23-30.
  7. Jørgensen, S.E. 1995. The application of ecological indicators to assess the ecological condition of a lake. Lake Reserv. Manag. 1(3):177–182.
  8. Karakaya, N., F. Evrendilek and E. Gonenc. 2014. Interbasin Water Transfer Practices in Turkey. J. Ecosys. Ecograph. 4(2): 149.
  9. Karamouz, M., S. A. Mojahedi and A. Ahmadi. 2010. Interbasin Water Transfer: Economic Water Quality-Based Model. J. Irrig. Drain. Eng. 136(2):90-98.
  10. Long, D., X. Chen, B.R. Scanlon, Y. Wada, Y. Hong, V.P. Singh and W. Yang. 2016. Have GRACE satellites overestimated groundwater depletion in the Northwest India Aquifer? Sci. Rep. 6:24698.
  11. Maliva, R. and T. Missimer. 2012. Non-Renewable Groundwater Resources Arid Lands Water Evaluation and Management. Springer Belrin Heidelberg, Berlin, Germany.
  12. Matete, M.E. 2006. The ecological economics of inter-basin water transfers: The Case of the Lesotho Highlands Water Project. Ph.D. Diss, Univ. of Pretoria, Pretoria, SA.
  13. National Research Council. 1992. Water transfers in the West: Efficiency, equity, and the environment. Natl. Academies Press, Washington D.C., US.
  14. Ramillien, G., J.S. Famiglietti and J. Wahr. 2008. Detection of Continental Hydrology and Glaciology Signals from GRACE: A Review. Surv. Geophys. 29:361-374, doi:10.1007/s10712-008-9048-9.
  15. Ramillien, G., F. Frappart, A. Güntner, T. Ngo‐Duc, A. Cazenave and K. Laval. 2006. Time variations of the regional evapotranspiration rate from Gravity Recovery and Climate Experiment (GRACE) satellite gravimetry. Water. Resour. Res. 42(10).
  16. Rodell, M., J. Chen. H. Kato, J.S. Famiglietti, J. Nigro and C.R. Wilson. 2007. Estimating groundwater storage changes in the Mississippi River basin (USA) using GRACE. Hydrogeol. J. 15(1):159-166.
  17. Swenson, S., P.J.F. Yeh, J. Wahr and J. Famiglietti. 2006. A comparison of terrestrial water storage variations from GRACE with in situ measurements from Illinois. Geophys. Res. Lett. 33(16).
  18. Voss, K.A., J.S. Famiglietti, M. Lo, C. Linage, M. Rodell and S.C. Swenson. 2013. Ground water depletion in the Middle East from GRACE with implications for transboundary water management in the Tigris‐Euphrates‐Western Iran region. Water. Resour. Res. 49(2):‌‌ 904-914.
  19. Yi, H. and L.Wen. 2016. Satellite gravity measurement monitoring terrestrial water storage change and drought in the continental United States. Sci. Rep. 6.
  20. Young, K.L. and M. K. Woo. 2004. Queen Elizabeth Islands: problems associated with water balance research. IAHS Publications-Series Proc. Rep. 290: 237-248.
  21. Zhuang, W. 2016. Eco-environmental impact of inter-basin water transfer projects: A review. Environ. Sci. Pollut. Res. 23(13):12867-12879.