فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران مجله پژوهش های راهبردی در علوم کشاورزی و منابع طبیعی 24234757 11 1 2026 05 22 The Role of Energy Productivity Index in Data-Driven Policy and Innovation Transfer in Agriculture: A Case Study of Wheat in Tillage Systems of Alborz Province کاربرد شاخص بهره‌وری انرژی در سیاست‌گذاری داده‌محور و انتقال نوآوری در کشاورزی: بررسی موردی گندم در سامانه‌های خاک‌ورزی البرز 105 114 242168 10.22047/srjasnr.2026.536428.1138 FA عادل طاهری حاجی وند گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-7643-3396 مهسا عباسی گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 07 22 Rising concerns over resource crises, declining input productivity and environmental impacts have amplified the need to reform wheat production systems in Iran. This study aims to provide a comparative analysis of the energy productivity index and to elucidate the significance of data-driven, evidence-based policymaking by comparing conventional and conservation tillage systems in wheat farms of Alborz Province. Data were collected through field surveys, recording input consumption, energy inflows and outflows and environmental indicators and analyzed using validated coefficients and standard software. The results demonstrated that implementing conservation tillage led to a significant reduction (over 50%) in total energy consumption, saving fuel and nitrogen fertilizer, while markedly improving energy productivity and the output-input ratio. Furthermore, the share of renewable energy increased and negative environmental effects, including ecosystem damage and depletion of non-renewable resources were reduced. Life cycle assessment indicated that targeted management of fertilizer and fuel constitutes the most effective tools for minimizing the environmental footprint of wheat in the region. Thus, the development of energy indices and data-driven analysis, combined with targeted education and enhanced access to conservation mechanization technologies, can accelerate the transition to sustainable and resilient agriculture in Iran and serve as a practical strategy for informed policymaking in the agricultural sector. افزایش نگرانی‌ها پیرامون بحران منابع پایه، کاهش بهره‌وری نهاده‌ها و پیامدهای محیط‌زیستی، لزوم بازنگری در نظام‌های تولید گندم ایران را دو چندان کرده ‌است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تطبیقی شاخص بهره‌وری انرژی بین دو سامانه خاک‌ورزی مرسوم و حفاظتی در کشتزارهای گندم استان البرز و کاربرد آن در سیاست‌گذاری انجام شد. این کار، بر پایه رویکرد داده‌برداری میدانی با مقایسه شاخص‌های انرژی و ارزیابی چرخه زندگی4 انجام ‌شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای  Excel 2021 و IBM SPSS Statistics 26 و برای ارزیابی چرخه زندگی نرم‌افزار SimaPro v9.0  با روش IMPACT 2002+ واکاوی ‌شدند. نتایج نشان دادند که کاهش مصرف کود نیتروژن (7/38%) و سوخت دیزل (25%) بیشترین سهم را در کاهش بار محیط‌زیستی دارند. شاخص بهره‌وری انرژی از 23/1 به 37/1 و شدت مصرف انرژی از 18/22 به 94/19  مگاژول بر کیلوگرم گندم تغییرکرد. همچنین، شاخص‌های  ارزیابی چرخه زندگی  کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن معادل ۲%، تأثیر بر سلامت انسان 23% و بوم‌نظام 19% را نشان دادند. بنابراین توسعه با بهره‌گیری‌ از شاخص‌های انرژی بر پایه پایش داده‌ها، همراه با آموزش هدفمند و آسان‌سازی دسترسی به فناوری‌های کشاورزی حفاظتی، می‌تواند دوره گذار به کشاورزی پایدار و تاب‌آور را در ایران شتاب بخشد و به‌عنوان راهبردی عملی در تصمیم‌سازی سیاست‌گذاران بخش کشاورزی مورد توجه قرارگیرد. https://srj.asnr.ias.ac.ir/article_242168_270153fb29dd7eb65001f48f964495d2.pdf